Taksat e naftës të qeverisë favorizojnë kontrabandën, 250 mijë ton naftë nuk zhdoganohen

Taksat e naftës të qeverisë favorizojnë kontrabandën, 250 mijë ton naftë nuk zhdoganohen, buxhetit i grabiten 400 milionë euro në vit nga klientët e Edi Ramës, ja pse kemi çmimin më të lartë në botë të naftë

Shqipëria po përballet me një krizë të thellë fiskale dhe një skandal të madh karburanti: çdo vit, rreth 250,000 ton naftë nuk regjistrohen në doganë, duke sjellë një humbje direkte për buxhetin prej rreth 400 milionë eurosh. Ndërsa vendet fqinje si Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut regjistrojnë mbi 1 ton naftë për mjet në vit, Shqipëria, me 962,095 makina, regjistron vetëm 0.76 ton për mjet – një tregues i qartë i një tregu të zi masiv.

Gazeta “Sot” ka kryer një analizë dhe investigim të detajuar, duke zbuluar se kontrabanda, përzierja me naftën e nxjerrë vendas dhe devijimi i karburanteve të zhdoganuara për industrinë dhe peshkimin po favorizohen nga politika fiskale e qeverisë. Me taksa që arrijnë 60-70% të çmimit, çdo litër i padeklaruar përkthehet në humbje masive për qytetarët dhe shëndetin financiar të shtetit. Ritmi i rritjes së flotës së makinave, 10.5% në vit, nuk ndiqet nga rritja e zhdoganimit, duke krijuar një hendek prej mbi 220-250 mijë tonësh që mbulohet nga rrjeti i kontrabandës dhe bizneset e lidhura me kryeministrin Edi Rama (pushtetin-qeverinë).

Ndërkohë, çmimi i naftës në Shqipëri mbetet një nga më të lartët në botë, duke dëmtuar familjet dhe ekonominë e vendit. Ky fenomen e bën Shqipërinë unikisht të prekshme nga informaliteti në rajon dhe e tregon dështimin e sistemit të monitorimit dhe kontrollit doganor. Më poshtë po japim në mënyrë të detajuar analizën dhe investigimin tonë rreth këtij skandali.

Analizë e Thelluar: Paradoksi i Karburanteve në Shqipëri

1. Krahasimi i Intensitetit të Konsumit: Shqipëria vs. Rajoni

Nëse shohim të dhënat e Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut, shohim një korrelacion natyror: 1 makinë ≈ 1.1 ton naftë në vit. Ky raport është logjik sepse përveç makinave private, në këtë shifër “shkrihet” edhe konsumi i kamionëve, autobusëve dhe makinerive bujqësore që deklarohen si naftë e zhdoganuar.

Në Shqipëri, me 962,095 mjete (përfshirë regjistrimet e reja të 2025), zhdoganimi prej 740,000 tonësh nxjerr një raport prej 0.76 ton për mjet.

• Pyetja që lind: A qarkullojnë makinat në Shqipëri 30% më pak se në Kosovë apo Mal të Zi?
• Përgjigjja: Jo. Shqipëria ka distancat më të gjata rrugore në rajon dhe një sektor turizmi (autobusë, makina me qira) që punon me intensitet të lartë. Pra, konsumi real duhet të ishte të paktën 950,000 – 1,000,000 ton.

Shteti

Mjete në Qarkullim

Naftë e Zhdoganuar (Ton)

Raporti Ton/Mjet

Kosova

~550,000

~620,000

1.12

Maqedonia e V.

~550,000

~600,000

1.09

Mali i Zi

~250,000

~275,000

1.10

Shqipëria

962,095

740,000

0.76

2. “Gropa” prej 250,000 Tonësh: Ku fshihet kontrabanda?

Ky deficit prej 250 mijë tonësh nuk avullon, ai digjet në motorët e makinave tona. Mënyrat se si kjo sasi “i shpëton” doganës janë kryesisht:

• Përzierja me Naftën “Bio” dhe atë të Nxjerre Vendas: Shqipëria ka prodhim vendas (rreth 1 milion ton naftë bruto). Megjithëse supozohet se eksportohet, një pjesë e saj mund të rafinohet në mënyrë informale ose të përzihet me naftën e importit, duke u shitur pa paguar taksën e qarkullimit dhe akcizën (që janë rreth 50-60 lekë për litër).
• Nafta e “Peshkimit” dhe “Industrisë”: Kjo naftë zhdoganohet me taksa shumë më të ulëta ose zero. Një skemë e njohur është devijimi i saj nga anijet ose fabrikat drejt pikave të pakicës për makinat civile.
• Humbjet nga Turizmi i Karburantit: Ju përmendët Maqedoninë e Veriut. Çmimi atje (1.5 euro/litër në mars 2026) është shpesh 20-30 cent më i lirë se në Shqipëri. Kjo nxit jo vetëm furnizimin e qytetarëve kufitarë, por edhe futjen e karburantit me bote të paautorizuara që kalojnë kufirin “nën dorë”.
3. Impakti Financiar: Sa humb shteti?

Nëse llogarisim që për 1 litër naftë shteti merr rreth 100-110 lekë taksa (Akcizë, Taksa e Qarkullimit, Taksa e Karbonit, TVSH mbi këto taksa etj.):

• 250,000 ton janë afërsisht 300 milionë litra.
• 300,000,000 litra x 130 lekë = 39 miliardë lekë (rreth 300 milionë euro).
Kjo është shuma që i mungon buxhetit të shtetit çdo vit. Janë para që mund të ndërtonin 3-4 spitale moderne ose dhjetëra kilometra autostradë, por që përfundojnë si fitim i pastër për rrjetet e kontrabandës.

4. Pse Mali i Zi dhe Kosova janë më “të pastra”?

• Mali i Zi: Ka popullsi të vogël dhe kontroll më të rreptë të portit të Tivarit. Gjithashtu, regjimi i tyre fiskal nuk krijon nxitje aq të mëdha për kontrabandë sa Shqipëria.
• Kosova: Megjithëse është vend i ri, ka rritur transparencën përmes sistemeve digjitale të monitorimit në pikat e karburantit. Fakti që nuk importon më nga Serbia (për arsye politike/tregtare) e ka detyruar të rregullojë linjat e importit nga Shqipëria dhe Greqia, duke rritur formalizimin.
Përfundimi i Analizës

Shqipëria ka një “ekonomi paralele” të karburanteve që kap vlerën e 25% të tregut total. Ndërsa flota e makinave rritet me ritme dyshifrore (10.5%), deklarimi në doganë mbetet anemik. Kjo tregon se sistemi i monitorimit ka dështuar të ndjekë hapat e rritjes së flotës, duke lënë një hapësirë gjigante për informalitetin.