Franca njeh Palestinën/ Macron: Një zgjidhje me dy shtete që jetojnë në paqe

Franca njohu shtetin palestinez në një samit botëror që u mbajt në Nju Jork këtë të hënë, gati dy vjet pas fillimit të luftës në Gaza. Parisi iu bashkua aleatëve perëndimorë si Britania dhe Kanadaja, të cilët bënë të njëjtin veprim historik të dielën duke marrë kritika nga Izraeli.

“Ne duhet të bëjmë gjithçka që është në fuqinë tonë për të ruajtur vetë mundësinë e një zgjidhjeje me dy shtete, Izraeli dhe Palestina që jetojnë krah për krah në paqe dhe siguri”, tha organizatori i samitit, Presidenti francez Emmanuel Macron, në fillim të një sesioni të planifikuar tre-orësh në Kombet e Bashkuara.

“Franca njeh shtetin e Palestinës”, shtoi ai, i shoqëruar nga duartrokitjet.

Eventi, i thirrur nga Franca dhe Arabia Saudite, mund të rrisë moralin e palestinezëve në kërkimin e tyre të gjatë për shtetësi, por nuk pritet të sjellë ndryshime në terren.

Qeveria e ekstremit më të djathtë në historinë e Izraelit ka deklaruar se nuk do të ketë një shtet palestinez ndërsa vazhdon me luftën e saj kundër grupit militant Hamas në Gaza pas sulmit të 7 tetorit 2023 ndaj Izraelit që vrau rreth 1,200 njerëz.

Izraeli është bërë gjithnjë e më i izoluar dhe është kritikuar globalisht për sjelljen e tij ushtarake në Gaza, ku më shumë se 65,000 palestinezë janë vrarë, sipas autoriteteve lokale të shëndetësisë. Javët e fundit, Izraeli ka filluar një sulm tokësor të paralajmëruar prej kohësh në Qytetin e Gazës me pak mundësi për një armëpushim.

Andorra, Belgjika, Luksemburgu dhe San Marino pritej gjithashtu të njihnin një shtet palestinez këtë të hënë përpara Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së së kësaj jave, pasi Australia, Britania, Kanadaja dhe Portugalia e bënë këtë në fundjavë. Malta bëri njoftimin më herët të hënën.

Izraeli u shpreh se lëvizje të tilla do të dëmtojnë perspektivat e një përfundimi paqësor të konfliktit në Gaza. Zgjidhja me dy shtete ishte themeli i procesit të paqes të mbështetur nga SHBA-të, i cili u vu në lëvizje nga Marrëveshjet e Oslos të vitit 1993. Procesi pësoi kundërshtime të forta nga të dyja palët dhe pothuajse ka dështuar.

Nuk janë mbajtur negociata të ngjashme mbi një zgjidhje me dy shtete që nga viti 2014. Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli bojkotuan takimin e së hënës. Ambasadori i Izraelit në OKB, Danny Danon, tha se Izraeli do të diskutojë se çfarë veprimesh duhet të ndërmarrë në përgjigje të njoftimeve të njohjes pasi Kryeministri Benjamin Netanyahu të kthehet në Izrael javën e ardhshme.

“Këto çështje supozohej të negocioheshin midis Izraelit dhe palestinezëve në të ardhmen”, u tha ai gazetarëve përpara takimit. Shtetet e Bashkuara u kanë thënë vendeve të tjera se njohja palestineze do të krijojë më shumë probleme, tha Sekretari i Shtetit Marco Rubio më parë këtë muaj.

Mes ofensivës intensive të Izraelit në Gaza dhe dhunës në rritje nga kolonët izraelitë në Bregun Perëndimor, ekziston një ndjenjë në rritje e urgjencës midis disa kombeve për të vepruar tani përpara se ideja e një zgjidhjeje me dy shtete të zhduket përgjithmonë.

Franca e ka nxitur këtë veprim, duke shpresuar se njoftimi i Macron në korrik se do të njihte një shtet palestinez do t’i jepte një vrull më të madh një lëvizjeje të dominuar deri më tani nga kombe më të vogla që në përgjithësi janë më kritike ndaj Izraelit.

Një delegacion që përfaqëson Shtetin e Palestinës ka statusin e vëzhguesit në Kombet e Bashkuara – por nuk ka të drejtë vote. Pavarësisht se sa vende e njohin pavarësinë palestineze, anëtarësimi i plotë në OKB do të kërkonte miratimin e Këshillit të Sigurimit, ku SHBA-të kanë të drejtë vetoje.

Përçarja europiane dhe përgjigja izraelite

Teksa shumica e vendeve evropiane e njohin një shtet palestinez, dy nga ekonomitë më të mëdha të kontinentit, Gjermania dhe Italia, kanë sinjalizuar se nuk ka gjasa të bëjnë një veprim të tillë së shpejti.

Gjermania – një mbështetëse e fortë e Izraelit për shkak të përgjegjësisë së saj për Holokaustin – është bërë më kritike ndaj politikës izraelite, ndërsa këmbëngul se njohja e një shteti palestinez duhet të vijë në fund të një procesi politik për të rënë dakord për një zgjidhje me dy shtete. Zëdhënësi i qeverisë gjermane tha të hënën se nuk duhet të ketë aneksime të mëtejshme në territorin e pushtuar nga Izraeli.

Italia tha se njohja e një shteti palestinez mund të jetë “kundërproduktive”. Në terren, kryeministri Benjamin Netanyahu ka hedhur poshtë thirrje të shumta për t’i dhënë fund luftës derisa Hamasi të shkatërrohet dhe ka thënë se nuk do të njohë një shtet palestinez.

Netanyahu tha në një deklaratë të dielën se do të njoftojë përgjigjen e Izraelit ndaj njohjes së shtetit palestinez kur të kthehet nga SHBA-ja, ku është planifikuar të takohet me Presidentin e SHBA-së Donald Trump.

Izraeli po shqyrton aneksimin e një pjese të Bregut Perëndimor të pushtuar si një përgjigje të mundshme, si dhe masa specifike dypalëshe kundër Parisit, kanë thënë zyrtarët izraelitë, edhe pse njohjet pritet të jenë kryesisht simbolike.

Aneksimi mund të ketë efekte të kundërta dhe të armiqësojë vende të tilla si Emiratet e Bashkuara Arabe, një fuqi globale e naftës dhe qendër tregtare me ndikim të gjerë diplomatik në të gjithë Lindjen e Mesme.

Emiratet e Bashkuara Arabe, më i rëndësishmi nga shtetet arabe që normalizoi lidhjet me Izraelin sipas Marrëveshjeve të Abrahamit të ndërmjetësuara nga SHBA-të në vitin 2020, ka thënë se një veprim i tillë do të minonte frymën e marrëveshjes.

SHBA-të kanë paralajmëruar për pasoja të mundshme për ata që do të ndërmarrin masa kundër Izraelit, përfshirë Francën si organizatore të samitit.