6 ushqime tradicionale që shërbehen gjatë Bajramit të Madh

Bajrami i Madh është festa që shënon fundin e muajit të Ramazanit, periudha më e shenjtë e vitit për myslimanët, që përkujton momentin kur Kurani iu shpall për herë të parë Profetit Muhamed. Ndërsa Ramazani përqendrohet te falja, reflektimi dhe agjërimi, një nga Pesë Shtyllat e Islamit që të gjithë myslimanët duhet të ndjekin, Bajrami i Madh lidhet me ushqimin.

Në përputhje me këtë, emri i festës në arabisht përkthehet si “festa e prishjes së agjërimit”. Në mëngjesin e Bajramit, myslimanët mblidhen për një falje të veçantë të përbashkët që shënon fundin e Ramazanit. Më pas, familjet kthehen në shtëpi, ndërrojnë rroba festive ose të reja dhe presin mysafirë. Pjesa tjetër e ditës përqendrohet rreth ushqimit.

“Ne mblidhemi bashkë, familjet bashkohen dhe shijojmë ushqime të ndryshme,” thotë Hasnain Lakhani, themelues i Atlanta Muslim Festival Collective. “Familjet gatuajnë pjatat e tyre më të mira sepse Bajrami i Madh është menduar të ndihet si një festë e madhe,” shpjegon ai. “Është prakrikisht një vakt festimi.” Myslimanët gjithashtu japin dhurata të vogla dhe sigurohen që të gjithë, përfshirë fqinjët dhe miqtë jo myslimanë, të ndihen të mirëpritur në tryezat e tyre.

Ja një vështrim mbi gjashtë pjata dhe ëmbëlsira që myslimanët në mbarë botën shijojnë gjatë Bajramit të Madh.

1. Sheer Khurma

Kjo ëmbëlsirë tradicionale mendohet se ka origjinë nga Persia dhe është e njohur në Indi, Pakistan dhe Afganistan. Është një puding i pasur dhe kremoz me makarona të holla (vermicelli), qumësht, hurma dhe sheqer. Në disa variante shtohen edhe arra dhe fruta të thata.

“Ëmbëlsirat janë tradicionale në Bajram sepse Profeti Muhamed rekomandonte që agjërimi të prishej me diçka të ëmbël,” thotë Lakhani. Disa myslimanë e përgatisin sheer khurma-n një natë para Bajramit dhe e shërbejnë si pjesë të vaktit të parë të ditës. Hurmat, me të cilat Muhamedi udhëzoi myslimanët të prishnin agjërimin, janë përbërësi kryesor i kësaj ëmbëlsire.

2. Maamoul

Maamoul është një biskotë tradicionale e mbushur me pastë hurmash, arra të copëtuara ose fëstëkë dhe e spërkatur me sheqer pluhur. Brumi bëhet me miell bollguri (siç është tradita), miell gruri ose kombinim i të dyjave. Më pas shtypet në forma të veçanta prej druri ose rrëshire dhe piqet derisa të marrë ngjyrë të artë.

Blogerja palestinezo-jordaneze e ushqimit, Sawsan Abu Farha, ka thënë për NPR-në se çdo shtëpi ka maamoul gjatë Bajramit, pavarësisht nëse janë bërë në shtëpi apo jo. “Disa thonë se këto biskota të kujtojnë se edhe pse agjërimi është i vështirë, brenda tij ka një shpërblim të ëmbël, pikërisht si maamoul-i, që jashtë është i thjeshtë, por brenda i ëmbël,” shpjegon ajo. Kjo ëmbëlsirë e Lindjes së Mesme është gjithashtu e njohur te të krishterët gjatë Pashkëve dhe te hebrenjtë gjatë Purimit.

3. Burania 

Burania është një pjatë aromatike me oriz që ka origjinë nga Persia dhe është zhvilluar në Indi, Pakistan dhe Bangladesh. Ky vakt që ndahet me të tjerët përgatitet me oriz basmati, mish (pulë, qengj ose dhi hallall), erëza (shpesh përfshihet shafrani) dhe gjalpë i pastër (ghee).

Shija komplekse arrihet duke marinuar mishin në kos për ta zbutur, duke zier pjesërisht orizin me erëza dhe ghee, dhe më pas duke i avulluar të gjitha së bashku ngadalë. Myslimanët e shërbejnë buraninë si simbol të bollëkut dhe mikpritjes, dhe shpesh është pjata kryesore e tryezës së Bajramit të Madh.

4. Halimi

Një tjetër pjatë e preferuar për Bajramin e Madh është halimi, e njohur në të gjithë Lindjen e Mesme. Ky është një gjellë e trashë që gatuhet për orë të tëra me mish qengji ose viçi hallall, thjerrëza, elb dhe erëza, derisa të marrë një konsistencë të ngjashme me qullin.
Zakonisht shërbehet me bukë naan dhe shoqërohet me limon, qepë të skuqura, xhenxhefil të freskët, nenexhik dhe speca djegës. Halimi është ushqyes dhe i bollshëm, dhe në shumë vende me shumicë myslimane përgatitet në sasi të mëdha dhe shpërndahet për të varfrit gjatë Bajramit të Madh, si simbol i frymës së dhurimit.

5. Rendangu i viçit

Rendangu është një pjatë kërri me rëndësi kulturore nga Indonezia, e njohur edhe në Malajzi dhe Singapor. Shija e pasur vjen nga zierja e ngadaltë e mishit të viçit hallall në qumësht kokosi me një përzierje erëzash dhe specash djegës, derisa të zbutet plotësisht.
Rendangu i viçit është bërë një pjatë e preferuar për Bajramin e Madh, sepse simbolizon bollëkun dhe festimin.

6. Bakllavaja

Mendohet se është shpikur në Perandorinë Asiriane në shekullin e 8 para erës sonë ose në Perandorinë Osmane në shekullin e 15, bakllavaja nuk është e dashur vetëm në Lindjen e Mesme. Kjo ëmbëlsirë me shtresa të holla, krokante dhe të ngjitura me shurup është gjithashtu shumë e përhapur gjatë Ramazanit; shumica e myslimanëve e hanë pas iftarit, vaktit të mbrëmjes pas perëndimit të diellit, sepse u jep energji të shpejtë.
Ajo është gjithashtu një nga ëmbëlsirat e preferuara gjatë Bajramit të Madh, pasi konsiderohet simbol i mikpritjes dhe bujarisë në besimin islam. Recetat e bakllavasë ndryshojnë, por përbërësit kryesorë mbeten të njëjtë: petë të holla të shtresuara me arra të copëtuara dhe shurup të ëmbël ose mjaltë.