Hoxha flet për “Kathimerini”: Brenda vitit çojmë çështjen e detit në Hagë

“Jam mjaft i sigurt se kërkesa do të dorëzohet deri në fund të vitit”, tha për gazetën greke “Kathimerini” Ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, në lidhje me apelin drejtuar Hagës për të përcaktuar zonat detare. Duke folur në Forumin e 11-të Ekonomik Delphi, Hoxha e theksoi rrugën evropiane të Shqipërisë si një përparësi kryesore.

– Ju u takuat me homologun tuaj grek për të diskutuar forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve dypalëshe. Çfarë planesh të reja ose shtesë u vunë në tryezë?

– Si Shqipëria ashtu edhe Greqia ndajnë një vizion të përbashkët për Ballkanin Perëndimor, një rajon të qëndrueshëm, bashkëpunues dhe që ecën vazhdimisht drejt Bashkimit Evropian. Krahas diskutimeve më të gjera rajonale, vëmendje e veçantë u është kushtuar marrëdhënieve dypalëshe, të cilat mbeten të forta dhe vazhdojnë të mbështesin rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE.

– Prandaj, përveç rrugës evropiane të vendit tuaj, në cilat fusha të tjera u thelluat?

– Një çështje kyçe e pazgjidhur është përcaktimi i zonave detare dhe i shelfit kontinental, i cili ka mbetur i pazgjidhur për gati dy dekada. Janë bërë përpjekje përmes negociatave dypalëshe në më shumë se një rast, por është bërë e qartë se arritja e një marrëveshjeje nuk është e lehtë. Kjo nuk është e pazakontë dhe rruga natyrale është të përdoret e drejta ndërkombëtare. Siç deklaroi Kryeministri, të dyja palët kanë rënë dakord ta referojnë çështjen në gjykatë dhe ta lejojnë atë të japë një vendim përfundimtar.

– Në çfarë faze janë aktualisht negociatat për zonat detare?

– Mendoj se asnjëri prej nesh nuk ka paraqitur ende një kërkesë atje (në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë). Besoj se do ta bëjmë së bashku, sepse kjo është një iniciativë e përbashkët. Mendoj se shumë shpejt, brenda vitit, do të kemi një qasje të përbashkët ose të veçantë dhe kjo mbetet për t’u diskutuar me homologun tim. Megjithatë, jemi të hapur për çdo gjë dhe ia lëmë gjykatës kohën që i duhet për të vendosur dhe për të dhënë një vendim.

– Pra, faza e parë do të përfundojë deri në fund të vitit?

– Jam mjaft i sigurt se të paktën aplikimi do të dorëzohet deri në fund të vitit.

– Në tetor 2024, Shqipëria hapi dy qendra italiane pritjeje për emigrantët për të trajtuar deri në 36,000 azilkërkues. Megjithatë, kjo iniciativë është përballur me vështirësi të konsiderueshme. A mendoni se plani i “hostelit” mund të funksionojë vërtet?

– Kampet janë objekte për të cilat Shqipëria ka siguruar hapësirën, ndërsa Italia është përgjegjëse për funksionimin e tyre. Në këtë kuptim, ato funksionojnë si objekte të menaxhuara nga Italia dhe Shqipëria nuk është e përfshirë në operacionet e tyre të brendshme. Projekti është përballur me njëfarë presioni për shkak të fërkimeve të brendshme në Itali. Megjithatë, deri më sot, një gjykatë italiane ka lëshuar një vendim që konfirmon se qendrat e krijuara në Shqipëri janë në përputhje me ligjin e BE-së. Kjo është një iniciativë shumë specifike dhe e kufizuar. Nuk ka plane për t’i zgjeruar ato ose për të hapur qendra shtesë. Projekti filloi si një kërkesë nga Italia drejtuar Shqipërisë, dhe Shqipëria iu përgjigj pozitivisht pa hezitim. Konfirmimi i fundit nga gjykata italiane se marrëveshja është në përputhje me ligjin evropian e forcon më tej këtë pozicion.

– Pra, nëse Greqia do të kërkonte të njëjtën gjë, a do të thoshit “po”?

– Nuk e di nëse Greqia ka nevojë të ketë qendra (për emigrantë) në Shqipëri.

– Si përfundim, ju keni deklaruar se “Greqia është e lumtur të na ndihmojë dhe është ndër mbështetëset e forta të Shqipërisë në procesin e negociatave. Nëse Greqia nuk do ta donte, nuk do të ishte hapur asnjë kapitull.” Cilat kapituj anëtarësimi mbeten për t’u përfunduar për anëtarësimin e Shqipërisë në BE?

– Shqipëria ka hapur të gjitha kapitujt dhe tani është në një fazë shumë specifike dhe vendimtare. Jemi në fazën e vlerësimit afatmesëm, e cila përqendrohet në fushat më themelore, përkatësisht sundimin e ligjit, të drejtat e pronës dhe të drejtat e njeriut. Në terminologjinë e Brukselit, këto quhen “pika referimi të përkohshme”. Komisioni Evropian ka përgatitur një raport bazuar në progresin e Shqipërisë dhe ia ka paraqitur Këshillit. Këshilli po e shqyrton këtë raport gjatë gjithë marsit dhe prillit, dhe presim që ai të finalizojë së shpejti qëndrimin e tij të përbashkët. Ky qëndrim do të miratohet zyrtarisht në Konferencën e ardhshme Ndërqeveritare midis Bashkimit Evropian dhe Shqipërisë. Pasi të përfundojë ky hap, shpresojmë në javët në vijim, do të kalojmë në fazën tjetër: “mbylljen e kapitujve”. Deri më tani, asnjë kapitull nuk është mbyllur zyrtarisht, megjithëse disa janë teknikisht gati. Arsyeja është se mbyllja nuk mund të vazhdojë derisa të përmbushen plotësisht “kriteret e përkohshme”.