84 trilionë dollarë. Kjo është shuma që do të ndërrojë duar gjatë dy dekadave të ardhshme, në atë që do të jetë transferimi më i madh të pasurisë që njerëzimi ka njohur ndonjëherë.
Pasuri të paluajtshme, aksione, kompani… të gjitha do të udhëtojnë nga të vdekurit tek të gjallët, përmes testamenteve dhe akteve noteriale.
Por një pjesë më e madhe se kurrë më parë e kësaj pasurie ruhet në një hard disk, në një pajisje harduerike, në një sirtar, prapa një kodi që pronari e ka marrë me vete. Kriptografia ka krijuar një kategori të re: vdekjen pa trashëgimi.
Humbja e aseteve dixhitale për shkak të vdekjes është një nga problemet më të mëdha në ekonominë e sotme. Kriptografia ka krijuar një kategori të re: vdekjen pa trashëgimi.
Djegia e padukshme
Sipas analizave nga Chainalysis dhe River Financial, midis 2.3 milionë dhe 3.7 milionë Bitcoin janë zhdukur përgjithmonë nga qarkullimi, një shifër që arrin në 18% të totalit.
Çdo ditë, 566 Bitcoin të tjerë kalojnë në kategorinë “furnizim i lashtë”: monedha që nuk janë lëvizur për më shumë se 10 vjet, një normë që tejkalon prodhimin ditor të monedhave të reja.
Jashtë kriptovalutave, pamja nuk është më pak e errët. Pasuritë e patundshme virtuale në Metaverse, parcelat e tokës të blera për shuma gjashtëshifrore dollarësh gjatë vitit 2021, kanë rënë me 95% në The Sandbox dhe 89% në Decentraland.
Megjithatë, ato mbeten të mbyllura në portofola joaktive. Ato nuk mund të shiten, të jepen me qira ose të përdoren. Ato janë “kufoma dixhitale” dhe askush nuk ka çelësin për t’i shkatërruar.
Në dhjetor 2018, Gerald Cotten vdiq papritur në Indi në moshën 30 vjeç. Ai ishte themeluesi i “QuadrigaCX” bursës më të madhe të kriptomonedhave në Kanada dhe i vetmi person që dinte fjalëkalimet e portofolave të kompanisë.
115 mijë klientë mbetën jashtë, me 190 milionë dollarë të bllokuara pas enkriptimit që asnjë ekspert nuk ka qenë në gjendje ta deshifrojë. E veja e tij nuk gjeti prova me shkrim. Megjithatë “Ernst & Young” zbuloi se portofolat nuk ishin të kyçura. Ato ishin bosh.
Rasti i Cotten është ekstrem, por jo unik. Matthew Mellon, trashëgimtar i një dinastie bankare, kishte investuar 2 milionë dollarë në “Ripple” dhe i kishte shndërruar ato në 1 miliard. Duke pasur frikë për sigurinë e tij, ai shpërndau pajisjet Ledger me çelësa privatë në të gjithë Shtetet e Bashkuara, pa i treguar askujt se ku ose si.
Kur vdiq papritur në vitin 2018, pasuria u gjet, por aq vonë sa rënia e tregut dhe kufizimet ligjore mbi likuidimin i hëngrën dy të tretat e vlerës së saj. Qasja ishte vetëm hapi i parë. I dyti nuk ishte planifikuar.
Arkeologët e rinj të botës dixhitale
Nga kjo humbje, ka lindur një profesion i ri në një atmosferë thriller: menaxheri i pasurive dixhitale. Ai kombinon kriptografinë, sigurinë kibernetike dhe ligjin e trashëgimisë dhe kërkesa e tij rritet në përpjesëtim me numrin e pronave “jetime” në blockchain.
Në skajin më dramatik të këtij tregu janë edhe hakerat. Joe Grand, i njohur si “Kingpin”, arriti në vitin 2022 të anashkalojë mbrojtjen e një pajisjeje ruajtjeje kriptomonedhash, Trezor One, përmes teknikave të “injektimit të defekteve”, duke rikuperuar 2 milionë dollarë.
Dy vjet më vonë, në një nga historitë më kinematografike në industri, ai “hakoi kohën”. Ai shfrytëzoi një dobësi në gjeneratorin e numrave të rastësishëm të softuerit RoboForm duke u kthyer dixhitalisht në vitin 2013 për të parashikuar kodin që ishte krijuar në atë kohë dhe rimori 3 milionë dollarë të harruara. Por edhe Grand pranon se teknika e tij ka kufijtë e saj. Nëse pajisja dëmtohet fizikisht, nuk ka kthim.
Mbi këtë shtresë “arkeologësh dixhitalë” qëndron kujdestari institucional. “Sygnum Bank” e Zvicrës, banka e parë e aseteve dixhitale në botë dhe “Anchorage Digital” në SHBA, banka e parë e kriptomonedhave me licencë federale, tani ofrojnë procedura trashëgimie që duken çuditërisht si ato të një banke të rregullt. Për skeptikët e sistemit që iu drejtuan kriptomonedhave pikërisht sepse nuk donin një bankë, kjo është një ironi të hidhur.
