Marrëdhëniet që kanë probleme rrallëherë përfundojnë me një debat të vetëm të madh. Ajo që ndodh më shpesh është një konsumim i ngadaltë: një ndryshim gradual, pothuajse i padukshëm, që futet në mënyrën si flisni me njëri-tjetrin dhe me kalimin e kohës bëhet diçka që besimi nuk e përballon dot. Frazat që bëjnë më shumë dëm zakonisht nuk janë ato haptazi të ashpra. Janë ato që përsëriten, normalizohen dhe përfundimisht bëhen pjesë e mënyrës së komunikimit mes dy njerëzve.
Dekada kërkimesh mbi marrëdhëniet e kanë studiuar këtë në detaje. Ajo që tregojnë studimet është njëkohësisht e qartë dhe shqetësuese: disa modele të të folurit jo vetëm që dëmtojnë marrëdhëniet, por edhe parashikojnë fundin e tyre me saktësi të matshme. Ja katër fraza të tilla që duhen shmangur, sidomos në bisedat e rëndësishme.
1. “Ti gjithmonë” ose “Ti kurrë
Këto dy fraza janë ndër më të zakonshmet në konfliktet në çift dhe ndër më shkatërrueset. Ato janë shembuj tipikë të asaj që studiuesi John Gottman e ka quajtur kritikë, një nga katër modelet e komunikimit që parashikojnë prishjen e marrëdhënies.
Studimet kanë treguar se çiftet ku mbizotërojnë sjelljet negative janë më mbrojtëse, hyjnë më shpesh në konflikt dhe priren të tërhiqen, krahasuar me çiftet që ruajnë më shumë komunikim pozitiv.
“Ti gjithmonë harron.” “Ti kurrë nuk dëgjon.” Këto fjalë nuk janë thjesht ankesa për një sjellje konkrete. Ato janë gjykime për karakterin: akuza të përgjithshme që nuk lënë hapësirë për përgjigje. Problemi është se shpesh duken si të vërteta për atë që i thotë, por për tjetrin ndihen si sulm.
Me kalimin e kohës, kjo ul ndjesinë e sigurisë emocionale. Një partner që dëgjon shpesh “ti gjithmonë…” ose “ti kurrë…” mund të ndalojë së shprehuri hapur, sepse ndjen se çdo gjë që thotë do të përdoret kundër tij.
Nëse kjo ndodh shpesh, përpiquni të zëvendësoni akuzat e përgjithshme me vëzhgime konkrete. Për shembull: “U ndjeva i/e shpërfillur kur po flisja dhe biseda ndryshoi.” Kjo e mban fokusin te problemi, jo te personi.
2. “Jam mirë” (kur nuk je)
Tërheqja e heshtur që duket si zgjidhje është një nga shkatërruesit më të qetë të besimit. Kur një partner thotë vazhdimisht “jam mirë”, ndërkohë që nuk është, ai nuk po ruan paqen. Thjesht po e shtyn problemin dhe po grumbullon pakënaqësi që tjetri nuk i di.
Studimet tregojnë se ky model komunikimi, ku njëri kërkon ndërsa tjetri tërhiqet, lidhet me kënaqësi më të ulët në marrëdhënie, më pak afërsi dhe komunikim më të dobët.
Kostoja e kësaj fraze nuk shihet menjëherë, por rritet me kohën. Partneri tjetër mund të mësojë se marrëdhënia nuk është vend ku ndjenjat e sinqerta pranohen. Ai ndalon së pyeturi. Heshtja bëhet e ndërsjellë dhe distanca rritet.
3. “Ti je shumë i ndjeshëm”
Kjo frazë zakonisht përdoret për të mbyllur situatën, por në fakt sjell përçmim. Dhe përçmimi është modeli më i rrezikshëm i komunikimit në marrëdhënie.
Kërkimet tregojnë se përçmimi është treguesi më i fortë i ndarjes, më i fortë se zemërimi apo kritika. Ai shpreh ndjenjë epërsie dhe nënvlerësim ndaj tjetrit.
Një frazë si “ti je shumë i ndjeshëm” bën disa gjëra njëherësh: minimizon ndjenjat e partnerit, e paraqet folësin si më racional dhe e mbyll bisedën pa zgjidhje.
Një partner që dëgjon shpesh këtë frazë nuk bëhet më pak i ndjeshëm. Ai thjesht ndalon së ndari ndjenjat, dhe marrëdhënia mbetet sipërfaqësore.
Një alternativë më e mirë është të tregosh kureshtje në vend të gjykimit. Për shembull: “Nuk e dija që të ndikoi kështu. Mund të më tregosh më shumë si u ndjeve?” Kjo tregon respekt emocional, edhe nëse nuk bie plotësisht dakord.
4. “Si të duash” / “Bëj si të duash”
Pak fjalë tregojnë mungesë interesi më qartë se kjo frazë.
Në psikologjinë e marrëdhënieve, kjo lidhet me të ashtuquajturin “mbyllje”, kur një partner tërhiqet plotësisht nga komunikimi. Kjo ndodh shpesh kur dikush ndihet i mbingarkuar, por për partnerin tjetër duket sikur nuk ka interes.
Imagjinoni një debat për financat. Njëri përpiqet të flasë për shqetësimet, ndërsa tjetri thotë: “Bëj si të duash.” Biseda mbaron jo sepse u zgjidh problemi, por sepse njëri u tërhoq.
Me kalimin e kohës, kjo e dëmton besimin, sepse problemet mbeten pa zgjidhje dhe distanca emocionale rritet.
Një mënyrë më e mirë është të bëni një pauzë të qartë, jo të mbyllni komunikimin. Për shembull: “Po ndihem i/e mbingarkuar tani. Mund të bëjmë një pushim dhe të flasim pas 20 minutash?” Kjo e mban derën e komunikimit hapur, në vend që ta mbyllë. / Psychology Today
