4 shenjat që tregojnë se keni përballë një gënjeshtar dhe si të silleni 

Të gjithë themi ndonjëherë ndonjë gënjeshtër të vogël, por kur shtrembërimi i së vërtetës kthehet në një mashtrim kompulsiv, atëherë bëhet fjalë për diçka më komplekse. Gënjeshtarët patologjikë gjenden kudo rreth nesh dhe sjellja e tyre e fshehtë mund ta bëjë të vështirë zbulimin e tyre.

Ashtu si një konkurrent i aftë në një lojë mashtrimi, ata janë mjeshtër në shtrembërimin e së vërtetës, duke krijuar një botë të ndërlikuar fantazie për të mashtruar të tjerët.

Dhe, ndërsa shumica prej nesh bien dakord se zbukurimi i një historie argëtuese është shpesh një mënyrë tërheqëse për të mbajtur vëmendjen e të tjerëve, këta mashtrues jetojnë plotësisht në një mjegull gënjeshtrash të mjegullta. Kjo jo vetëm që i bën marrëdhëniet e bazuara në besim të pamundura, por edhe jeta e një gënjeshtari të përkushtuar mund të bëhet e ndërlikuar dhe kaotike.

Profesori Geoffrey Beattie, profesor i psikologjisë dhe autor i librit Gënjeshtrat, gënjeshtra dhe gënjeshtarët: Një analizë psikologjike, thotë:

“Gënjeshtarët kompulsivë ose patologjikë priren të gënjejnë edhe kur nuk ka ndonjë përfitim të dukshëm për ta bërë këtë, kur kjo nuk është aspak e nevojshme dhe kur të thënit të së vërtetës do të ishte më e lehtë. Por pasojat mund të kenë një ndikim jashtëzakonisht negativ tek ata vetë dhe në marrëdhëniet e tyre me të tjerët.”

Ja cilat janë shenjat kryesore që duhet të vëzhgoni te një gënjeshtar kompulsiv…

Madhështia dhe zbukurimi i së vërtetës

Ata nuk mund ta përmbajnë veten këtë e kujton mirë Kathy, 64 vjeçe, e cila flet për një shoqe të dikurshme, me të cilën tashmë ka ndërprerë marrëdhëniet.

“Më është dashur t’i ndërpres lidhjet me të, sepse situata kishte arritur në atë pikë sa nuk dija më çfarë ishte e vërtetë. Ajo gënjente për burimin e parave të saj, historinë e saj profesionale, madje edhe për burrat me të cilët dilte. Një herë shkuam bashkë me pushime dhe i dashuri i saj u shfaq në portën e nisjes, në të njëjtin fluturim me ne. Ajo u shtir sikur ishte krejtësisht e befasuar, sikur të ishte një rastësi e çmendur. Por, pasi kaluam dy javë të tre së bashku në Spanjë, kuptova se më kishte mashtruar dhe se gjithçka e kishte planifikuar vetë.”

Këta mashtrues të zakonshëm priren të kenë një kuptim të dobët të ngjarjeve reale, duke mjegulluar kufirin mes realitetit dhe fantazisë dhe duke krijuar histori të pabesueshme për t’u dukur mbresëlënës ose për t’u paraqitur vazhdimisht si viktima.

Natasha Nyeke, një këshilltare e specializuar në narcisizëm, shpjegon:

“Gënjeshtra shpesh lidhet me përpjekjen për të mbrojtur një ndjenjë të dhimbshme. Disa njerëz rriten duke menduar se nuk janë mjaftueshëm të mirë; ndoshta njëri prej prindërve i ka bërë të ndihen të pavlerë ose kanë përjetuar një lloj traume. Prandaj, ata gënjejnë për t’u bërë personazhi kryesor i historisë së tyre dhe për të marrë vëmendjen që dëshirojnë. Ekziston një lidhje e konsiderueshme mes gënjeshtrës dhe narcisizmit, gjë që mund ta bëjë gënjeshtarin jashtëzakonisht manipulues.”

“Një gënjeshtar narcisist dëshiron të jetë dominues”, thotë Nyeke. “Dhe, megjithëse kjo sjellje shpesh buron nga një pasiguri e thellë, ajo mund të shfaqet përmes veprimeve egoiste dhe kontrolluese.”

Ata nuk duan që ju të jeni në qendër të vëmendjes dhe rrallëherë tregojnë interes për atë që keni për të thënë. Prandaj, për ta rikthyer vëmendjen te vetja, ju ndërpresin kur flisni, kritikojnë arritjet tuaja dhe e zhvendosin bisedën drejt zbukurimit të imazhit të tyre.

“Është e vështirë për këtë lloj personi të tregojë dobësitë e veta”, thotë Nyeke. “Gënjeshtra bëhet një formë mbrojtjeje dhe një mënyrë për të kontrolluar mënyrën se si të tjerët i perceptojnë.”

Mjegullimi i realitetit

Psikoterapistja Sarai Monk beson se gënjeshtra patologjike është një çështje e ndërlikuar.

“Gënjeshtra kërkon shumë energji për të ruajtur këtë fasadë dhe, kur dikush vazhdon t’i zgjerojë historitë e veta, ekziston një nevojë e thellë, shpesh e bazuar te turpi, për të fshehur të vërtetën. Pyetja kryesore është: a e dinë këta njerëz që po e bëjnë këtë? Ndoshta po, por kur një person ka thënë kaq shumë gënjeshtra, edhe vetëkuptimi i tij për ngjarjet mund të mjegullohet dhe mashtrimi mund të kthehet në një zakon.”

Disa gënjeshtarë të zakonshëm janë aq të zhytur në ndjenjën e turpit, saqë e kanë të vështirë t’i lejojnë të tjerët t’u afrohen. Ata jetojnë pas një maske dhe tërhiqen nëse dikush përpiqet të depërtojë në sipërfaqen e ekzistencës së tyre të sajuar.

Kur vihen nën vëzhgim ose përballen me pyetje, ata mund të shmangin kontaktin me sy, të përvetësojnë një shprehje të ftohtë dhe pa shenja faji ose të largohen nëse ndihen të kërcënuar.

“Kjo fasadë është një mjet i dobishëm mbrojtjeje”, shpjegon Monk. “Por ajo mund t’i lërë të zhgënjyer dhe të zemëruar ata që përpiqen të komunikojnë me këta njerëz. Gënjeshtrat krijojnë një barrierë që është e vështirë të kapërcehet, duke e bërë të vështirë krijimin e një lidhjeje të sinqertë emocionale. Nëse ata nuk kanë asnjë angazhim për të shqyrtuar sjelljen e tyre, është njësoj si të përballesh me një mur prej tullash.

“Mund t’ju duhet të pranoni se nuk ka asnjë kuptim të përpiqeni t’i bëni ata të mendojnë ndryshe. Ky mund të jetë një kuptim shumë shqetësues për partnerin, mikun ose një anëtar të familjes.”

Shfaqja e pak ose aspak pendese

Të gjithë e dimë se marrëdhëniet e shëndetshme ndërtohen mbi besimin, respektin dhe barazinë. Kur hyn në lojë pushteti dhe nevojat e gënjeshtarit marrin përparësi, marrëdhëniet me të tjerët fillojnë të dobësohen. Më keq akoma, sjellja madhështore e një gënjeshtari patologjik mund të kalojë në deluzione dhe kontroll të dëmshëm.

Profesori Beattie shpjegon:

“Kur gënjeshtra bëhet narcisiste ose kur një person shfaq psikopati, vihet re një mungesë e theksuar e empatisë ndaj të tjerëve. Dhe, nëse ekziston dëshira për të manipuluar njerëzit, përmes gënjeshtrave ose në mënyra të tjera, atëherë po hyjmë në territorin e sjelljes makiaveliste.”

Psikologët flasin për “treshen e errët”; ky është një koncept që përshkruan tri tipare të dallueshme të personalitetit: makiavelizmin, narcisizmin dhe psikopatinë.

“Sigurisht, jo të gjithë gënjeshtarët kompulsivë bëjnë pjesë në këtë kategori”, thotë profesori Beattie, “por edhe nivelet e ulëta të këtyre tipareve mund të vënë në pikëpyetje suksesin e një marrëdhënieje të zakonshme, sepse kur humbet besimi, gjithçka shkatërrohet.”

Mospërputhjet në rrëfime

Situata mund të kthehet kundër gënjeshtarit kur pandershmëria bëhet gjithnjë e më e ndërlikuar dhe ngjarjet fillojnë të ngatërrohen. Rreziku për t’u zbuluar rritet dhe, për këtë arsye, gënjeshtari ndihet i vënë në qoshe. Kjo shpesh e shtyn të këmbëngulë edhe më shumë në gënjeshtrën e tij dhe të bëhet mbrojtës, madje edhe armiqësor.

Për shkak se dëshiron ta largojë përgjegjësinë për të vërtetën nga vetja, ai jua hedh fajin juve, duke thënë se i keni ngatërruar detajet ose se jeni paranojakë dhe dyshues.

“Është një taktikë për të shmangur zbulimin”, thotë profesori Beattie. “Dhe, për shkak se të qenit i zbuluar është jashtëzakonisht stresues për ta, ata reagojnë ashpër, ndonjëherë edhe në mënyrë agresive, kur vihen në dyshim.

Megjithatë, ka disa njerëz me çrregullim të personalitetit kufitar ose psikopati, të cilët kanë një prag të ulët të tolerancës ndaj mërzisë dhe kërkojnë stimulim të vazhdueshëm. Ata përjetojnë shumë kënaqësi madje mund të ndihen të emocionuar nga rreziku i të qenit të zbuluar.”

Si të përballeni me një gënjeshtar kompulsiv
Vendosni kufij

Nëse rrjeti i gënjeshtrave të dikujt po ndikon te bindjet ose vetëbesimi juaj, mendoni se si mund ta mbroni veten dhe të mbani distancën e nevojshme.

Mbani mend se është normale të ndieni zemërim ose pakënaqësi

Problemi është i tyre, jo i juaji. Por mbani mend gjithashtu se mashtrimi i tyre ka të ngjarë të burojë nga ndjenja e turpit ose frika. Kjo mund t’ju ndihmojë t’i kuptoni më mirë veprimet e tyre dhe të gjeni një shpjegim për to.

Në një situatë toksike në punë, mund t’ju duhet të mendoni largimin

Gënjeshtarët kompulsivë duan të kapen pas jetës që kanë ndërtuar përmes gënjeshtrave dhe mund të jetë e vështirë t’i bësh të heqin dorë prej saj. Nuk është përgjegjësia juaj të ndryshoni dikë dhe një shef mashtrues nuk do t’u japë kurrë përparësi nevojave tuaja.

Përballja me një gënjeshtar mund të jetë problematike

Ai mund ta mohojë gjithçka në mënyrë të ashpër, t’ju ndërpresë komunikimin ose të bëhet i lig. Në vend që ta qortoni, përpiquni të tregoni empati ndoshta mund ta pyesni pse ndien nevojën për ta shtrembëruar të vërtetën. Të përpiqeni të kuptoni arsyet e tij është më e dobishme sesa ta akuzoni drejtpërdrejt.

Ndihuni të lirë të mos pajtoheni me atë që thotë

Është e rëndësishme të njihni dhe t’i besoni versionit tuaj të ngjarjeve. Megjithatë, tregoni kujdes që të mos e poshtëroni duke e kritikuar ose duke e ekspozuar.

Kujdesuni për ndjenjat tuaja

Kjo mund të nënkuptojë t’i hapeni një miku të besuar ose një anëtari të familjes, apo të kërkoni mbështetjen e një terapisti. Të keni pranë dikë që e njeh dhe e pranon realitetin tuaj dhe që ju lejon të shprehni mendimet, do t’ju ndihmojë ta shihni më qartë këtë situatë të errët.

Kuptoni se mund të mos jeni në gjendje të ndikoni në shmangien e së vërtetës nga ana e tyre

Nëse gënjeshtrat po dëmtojnë mënyrën tuaj të të menduarit ose po ju shkaktojnë dhimbje, ka ardhur koha të largoheni./TheTelegraph