Analizë nga ALB365 – Nga Fatos Nano te Edi Rama, Partia Socialiste ka kaluar nga një cikël politik në tjetrin. Por çfarë ndodh në ditën kur mbyllet cikli Rama? Brenda PS-së kanë nisur prej kohësh ripozicionimet, ndërsa emrat që përmenden për një rol të rëndësishëm në të ardhmen janë gjithnjë e më të shumtë.
Partitë politike nuk janë organizma statikë. Ato kanë cikle, liderë, grupe ndikimi dhe momente kur ekuilibrat e brendshëm ndryshojnë.
Partia Socialiste shqiptare e ka përjetuar këtë më shumë se një herë.
Pas periudhës së Fatos Nanos erdhi cikli i Edi Ramës. Një cikël që zgjat prej vitesh dhe që e ka transformuar PS-në në një forcë politike të ndërtuar rreth një lideri dominues.
Por çdo cikël, herët ose vonë, përballet me të njëjtën pyetje: Çfarë vjen pas liderit?
Dhe pikërisht kjo pyetje po bëhet sot gjithnjë e më e pranishme në diskutimin politik shqiptar.
Jo domosdoshmërisht sepse Edi Rama ka njoftuar largimin nga politika shqiptare. Ai vazhdon të jetë kryeministër dhe kryetar i Partisë Socialiste. Madje, pretendimet se ai po negocion një post ndërkombëtar nuk janë konfirmuar zyrtarisht dhe duhen trajtuar si pjesë e spekulimeve politike.
Por fakti që kjo temë qarkullon ka një rëndësi tjetër: brenda PS-së po mendohet gjithnjë e më shumë për ditën pas Ramës.
Dhe kur fillon të diskutohet dita pas liderit, nis edhe lufta për pozicionim.
Një parti, disa qendra ndikimi
Sot në Partinë Socialiste nuk ekziston një proces formal për zgjedhjen e një pasardhësi të Edi Ramës.
Por ekzistojnë figura me peshë, rrjete politike, deputetë, drejtues lokalë dhe njerëz të administratës që lidhen me njëri-tjetrin përmes viteve të bashkëpunimit politik.
Në këtë panoramë përmenden disa emra.
Erion Veliaj është një prej tyre.
Belinda Balluku është një tjetër.
Elisa Spiropali është një tjetër figurë që mund të luajë rol në konfigurimet e ardhshme.
Secila prej tyre vjen me një histori të ndryshme politike, me një profil të ndryshëm dhe me një bazë të ndryshme mbështetjeje.
Por të tre emrat kanë një gjë të përbashkët: janë pjesë e gjeneratës së figurave që janë rritur politikisht brenda sistemit të Edi Ramës.
Erion Veliaj: nga Tirana te beteja për ndikim në PS
Erion Veliaj ka qenë një prej figurave më të fuqishme të socialistëve gjatë dekadës së fundit.
Por sot ndodhet në një situatë krejt tjetër.
Ai është në paraburgim dhe përballet me procedime penale; më 15 shtator 2026, Gjykata e Lartë la në fuqi masën e arrestit në burg.
Kjo e bën shumë më të komplikuar çdo skenar politik që lidhet me të.
Megjithatë, ndikimi politik nuk matet vetëm me postin që mban një person në një moment të caktuar.
Për vite me radhë, Veliaj ka ndërtuar një rrjet politik në Tiranë dhe më gjerë. Për këtë arsye, çdo ndryshim i madh brenda PS-së do të shoqërohet pashmangshmërisht edhe me pyetjen se çfarë ndodh me njerëzit dhe strukturat politike që kanë qenë pranë tij.
A do të ruajnë ato ndikimin?
A do të rreshtohen pas një emri tjetër?
Apo do të përpiqen të mbajnë një linjë të pavarur?
Këto janë pyetje që sot nuk kanë një përgjigje të prerë.
Por janë pjesë e betejës së heshtur për të ardhmen e socialistëve.
Belinda Balluku: nga një prej njerëzve më të fuqishëm të qeverisë, në përballje me drejtësinë
Rasti i Belinda Ballukut është edhe më kompleks.
Deri pak kohë më parë ajo ishte një prej figurave më të rëndësishme të qeverisë Rama, zëvendëskryeministre dhe ministre e Infrastrukturës.
Më 26 shkurt 2026, Edi Rama e shkarkoi nga detyra në një kohë kur ndaj saj kishte një hetim të SPAK-ut.
Në mars, Kuvendi rrëzoi me 82 vota kundër kërkesën e SPAK-ut për autorizimin e arrestimit të saj.
Por historia nuk përfundoi aty.
Në shtator, SPAK njoftoi për zhvillime të reja në hetim dhe për akuza të tjera të lidhura me korrupsionin, pastrimin e parave dhe fshehjen e pasurisë. Kjo ka rikthyer në qendër të vëmendjes pyetjen nëse Prokuroria e Posaçme do t’i drejtohet sërish Kuvendit për heqjen e imunitetit të saj.
Pra, Balluku sot është në një pozicion krejt tjetër nga ai që kishte vetëm një vit më parë.
Por pikërisht këtu lind edhe një prej paradokseve të politikës shqiptare.
A humbet automatikisht ndikimi politik i një figure vetëm sepse humbet postin qeveritar?
Jo domosdoshmërisht.
Balluku ka pasur një shtrirje të konsiderueshme politike në strukturat socialiste dhe në administratë. Për këtë arsye, mënyra se si do të sillet baza politike që ka qenë pranë saj është një prej pikave që do të monitorohet në muajt e ardhshëm.
Sidomos në qarqe ku ajo ka pasur ndikim të drejtpërdrejtë politik.
Dhe këtu hyn edhe Fieri
Fieri është një prej terreneve ku kjo betejë politike mund të bëhet më e dukshme.
Balluku është shfaqur në aktivitete dhe takime me qytetarë e struktura lokale, përfshirë edhe takimet e fundit në Fier.
Mbështetësit e saj mund t’i lexojnë këto dalje si ruajtje të kontaktit me bazën.
Kritikët mund t’i interpretojnë ndryshe, si përpjekje për të ruajtur një rrjet politik në një moment kur pozita e saj institucionale është dobësuar. Ajo propozon të emërojë drejtora por që propozinet e saj refuzohen, “nuk ja vlen, sill një emër tjetër”.
Asnjëra prej këtyre interpretimeve nuk mund të paraqitet si fakt pa prova të drejtpërdrejta.
Por një gjë është e padiskutueshme:
Në politikë, baza është pushtet.
Dhe kush kontrollon strukturat, njerëzit dhe marrëdhëniet lokale, nuk del domosdoshmërisht nga loja vetëm sepse nuk është më në një post qeveritar.
Kjo është arsyeja pse lëvizjet në Fier, Tiranë dhe në qarqe të tjera do të kenë rëndësi nëse në të ardhmen hapet një garë e vërtetë për drejtimin e PS-së.
Elisa Spiropali, karta tjetër
Në këtë ekuacion është edhe Elisa Spiropali.
Ajo ka kaluar në disa prej posteve më të rëndësishme të shtetit dhe të Partisë Socialiste, duke qenë ministre dhe më pas kryetare e Kuvendit.
Profili i saj është i ndryshëm nga ai i Ballukut dhe Veliajt.
Spiropali ka një eksperiencë të gjatë parlamentare dhe institucionale, ndërsa përvoja e saj në marrëdhëniet me partnerët ndërkombëtarë i jep një profil tjetër në raport me figurat e tjera të PS-së.
Në qarqet politike përmendet edhe si një prej emrave që mund të ketë peshë në konfigurimin e ardhshëm të socialistëve.
Por deri tani nuk ka një deklaratë publike nga Spiropali se ajo synon postin e kryetares së Partisë Socialiste.
Prandaj çdo përfundim për një kandidaturë të saj do të ishte i parakohshëm.
Ajo që mund të thuhet është se Spiropali është një prej figurave që nuk mund të injorohet në çdo diskutim për lidershipin e ardhshëm socialist.
Rama dhe Balluku: a ka ndryshuar marrëdhënia politike?
Kjo është ndoshta pyetja më e rëndësishme.
Edi Rama e ka mbrojtur për një periudhë të gjatë ekipin e tij qeverisës. Por rasti Balluku tregoi se kur përballë qeverisë vendoset një hetim i SPAK-ut, raporti politik mund të ndryshojë.
Rama e shkarkoi Ballukun nga posti në shkurt.
Në shtator, ai deklaroi publikisht se Balluku ka një çështje me drejtësinë dhe se aty ajo duhet të mbrohet vetë. Thonë, thonë se Rama ka afro dhjetë ditë nuk i hap as telefonin.
Kjo deklaratë është e rëndësishme jo sepse provon ekzistencën e një konflikti politik mes tyre, por sepse tregon një distancim të qartë institucional nga përgjegjësia për çështjen penale.
Ndërkohë, opozita pretendon se Rama po fiton kohë politike nga fakti që SPAK ende nuk ka paraqitur një kërkesë të re në Kuvend. Ky është qëndrimi i opozitës dhe jo një fakt i provuar për një marrëveshje politike.
Pra, këtu duhen ndarë dy gjëra:
çfarë dihet dhe çfarë pretendohet.
Dihet se hetimi ndaj Ballukut është zgjeruar.
Dihet se kërkesa e parë për arrestimin e saj u rrëzua nga Kuvendi.
Dihet se është rikthyer diskutimi për një kërkesë të dytë.
Por nuk ka prova publike që të vërtetojnë një marrëveshje të fshehtë Rama-Balluku apo një skenar të negociuar për largimin e saj nga politika.
Pyetja e madhe: kush e kontrollon PS-në pas Ramës?
Kjo është beteja reale.
Jo thjesht kush bëhet kryeministër.
Jo thjesht kush bëhet kryetar partie.
Por kush kontrollon:
• strukturat e Partisë Socialiste;
• grupin parlamentar;
• kryetarët e bashkive;
• drejtuesit politikë të qarqeve;
• bazën socialiste;
• administratën publike;
• dhe marrëdhënien me partnerët ndërkombëtarë.
Sepse Partia Socialiste nuk është vetëm Edi Rama.
Është një sistem i tërë politik që është ndërtuar gjatë më shumë se një dekade.
Dhe në momentin që lideri i saj nuk do të jetë më figura qendrore, të gjitha këto struktura do të duhet të gjejnë një ekuilibër të ri.
Një betejë që mund të nisë përpara se Rama të largohet
Ky është ndoshta elementi më interesant i gjithë historisë.
Në politikë, beteja për pasardhësin nuk nis ditën kur lideri largohet.
Nis shumë më herët.
Nis me takimet.
Me njerëzit.
Me deputetët.
Me kryetarët e bashkive.
Me strukturat.
Me kontaktet ndërkombëtare.
Me mediat.
Me administratën.
Dhe mbi të gjitha, nis me pyetjen:
Kush do të jetë në krahun e duhur kur të vijë momenti?
Pikërisht për këtë arsye, çdo lëvizje e figurave të rëndësishme të PS-së do të interpretohet tashmë edhe në funksion të së ardhmes së partisë.
Një takim në Fier nuk është domosdoshmërisht një fushatë për kreun e PS-së.
Një takim me diplomatët nuk është domosdoshmërisht një përgatitje për lidership.
Një deputet që qëndron pranë një figure nuk është domosdoshmërisht pjesë e një klani.
Por kur këto lëvizje përsëriten, ato fillojnë të krijojnë një hartë të re politike.
Dhe kjo hartë po fillon të duket.
Cikli Rama nuk ka përfunduar. Por cikli pas Ramës ka nisur të diskutohet.
Ky është dallimi që duhet bërë.
Edi Rama nuk është larguar.
Partia Socialiste nuk ka shpallur garë për një kryetar të ri.
Nuk ka një proces formal për pasardhësin.
Por për herë të parë pas shumë vitesh, politika shqiptare po përballet seriozisht me pyetjen se çfarë ndodh me PS-në kur Edi Rama të mos jetë më në krye.
Dhe kjo pyetje është shumë më e madhe se emrat e Ballukut, Veliajt apo Spiropalit.
Sepse mund të kemi një ndryshim të të gjithë ekuilibrit të brendshëm të partisë.
Njëra palë mund të kërkojë vazhdimësinë.
Një tjetër mund të kërkojë një PS më kolegjiale.
Një tjetër mund të kërkojë një lidership të ri dhe një raport tjetër me administratën, drejtësinë dhe partnerët ndërkombëtarë.
Në fund, gjithçka do të varet nga një pyetje:
Kush do të jetë në gjendje të mbledhë rreth vetes socialistët kur figura që për më shumë se një dekadë ka mbajtur në duart e saj ekuilibrat e partisë të mos jetë më aty?
Fatos Nano e mbylli një cikël.
Edi Rama ndërtoi ciklin e tij.
Dhe tani, edhe pse ende nuk dihet kur do të ndodhë ndryshimi, pyetja ka dalë tashmë në tavolinë:
Kush po përgatitet për PS-në e ditës pas Ramës?
Sepse në politikë, kur fillon të flitet për fundin e një cikli, zakonisht beteja për ciklin tjetër ka filluar shumë kohë më parë.
