U largua nga Shqipëria në moshë të re, punoi për Apple në Silicon Valley dhe sot drejton një prej kompanive më ambicioze të Inteligjencës Artificiale në Evropë. Uljan Sharka dhe Domyn kanë siguruar 1.1 miliardë dollarë financim dhe po ndërtojnë “Colosseum”, superkompjuterin e projektuar për modele AI me triliona parametra.
Një sipërmarrës me origjinë shqiptare është shndërruar në një nga emrat që po përfshihen në garën e madhe evropiane për Inteligjencën Artificiale.
Uljan Sharka, themelues dhe CEO i kompanisë italiane Domyn, ka siguruar më shumë se 1 miliard dollarë financim për kompaninë e tij, ndërsa projekti kryesor është ndërtimi i një infrastrukture gjigante kompjuterike në Itali.
Sipas medias teknologjike evropiane Sifted, Domyn ka mbledhur rreth 1.1 miliardë dollarë gjatë dy viteve të fundit. Rreth 90% e kësaj shume është siguruar përmes borxhit dhe vetëm rreth 10% përmes kapitalit.
Kjo strukturë financimi tregon edhe se ku po shkojnë paratë: jo thjesht për të punësuar studiues, por për të blerë dhe ndërtuar kapacitetin e nevojshëm kompjuterik për zhvillimin e modeleve gjigante të AI-së.
Në qendër të projektit është “Colosseum”, superkompjuteri i Domyn, i zhvilluar me teknologjinë e NVIDIA-s.
Kompania e përshkruan atë si një nga superkompjuterët më të mëdhenj të Evropës për Inteligjencën Artificiale, të projektuar për trajnimin e modeleve me më shumë se 1 trilion parametra. Sistemi përdor mijëra superçipa NVIDIA Grace Blackwell dhe kompania deklaron një kapacitet prej më shumë se 115 exaflops.
Por ambicia e Sharkës shkon përtej një kompanie private.
Evropa i beson kompanisë së shqiptarit
Në qershor të këtij viti, Komisioni Evropian përzgjodhi konsorciumin EUROPA, të udhëhequr nga Domyn, si fitues të projektit “Frontier AI Grand Challenge”.
Synimi është zhvillimi i një modeli evropian të Inteligjencës Artificiale me burim të hapur, i cili do të mbështesë të 24 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian.
Komisioni Evropian thotë se projekti synon të forcojë aftësinë e Evropës për të zhvilluar Inteligjencën Artificiale të avancuar mbi infrastrukturën e vet.
Kjo është një çështje strategjike për Brukselin, në një treg ku kompanitë amerikane dhe kineze kanë krijuar avantazh të madh.
Në vend që Evropa të varet vetëm nga modelet e zhvilluara nga kompanitë amerikane ose kineze, projekti EUROPA synon të krijojë një alternativë të zhvilluar në kontinent dhe të përshtatur me gjuhët dhe nevojat evropiane.
Domyn tashmë e pozicionon “Colosseum” si pjesë të kësaj strategjie për AI sovrane, ku kompanitë dhe institucionet mund të kenë kontroll më të madh mbi modelet, të dhënat dhe infrastrukturën që përdorin.
Kush është Uljan Sharka?
Pas këtij projekti miliardësh qëndron një histori që nis shumë larg laboratorëve të Silicon Valley.
Uljan Sharka është themeluesi dhe CEO i Domyn. Komisioni Evropian e përshkruan atë si sipërmarrës me më shumë se një dekadë përvojë në zhvillimin e Inteligjencës Artificiale dhe si ish-punonjës të Apple.
Ai e themeloi kompaninë fillimisht me emrin iGenius në vitin 2016. Më pas kompania u riemërtua Domyn.
Ideja e tij ishte që kompanitë e mëdha të mos kishin nevojë thjesht të merrnin me qira Inteligjencën Artificiale nga platformat e mëdha teknologjike, por të mund të ndërtonin dhe kontrollonin vetë sistemet e tyre.
Kjo qasje e ka orientuar Domyn drejt sektorëve ku të dhënat janë veçanërisht sensitive, si financat, qeverisja dhe industritë e rregulluara.
Sot, kompania zhvillon modele të mëdha gjuhësore dhe sisteme AI që mund të vendosen në infrastrukturën e klientëve.
Një prej modeleve të saj, Domyn Large, ka 263 miliardë parametra, ndërsa më herët kompania kishte zhvilluar modelin Colosseum-355B.
Nga Apple te një nga emrat e AI-së evropiane
Përvoja në Apple ka qenë një prej pikave të rëndësishme të karrierës së Sharkës.
Por tashmë ai nuk është vetëm një sipërmarrës i teknologjisë italiane.
Në gusht, revista TIME e përfshiu Sharkën në listën TIME100 AI 2026, në kategorinë e inovatorëve, krahas emrave të njohur të industrisë globale të Inteligjencës Artificiale. Lajmi është konfirmuar edhe nga vetë Domyn.
Njohja nga TIME vjen në një moment kur Domyn po përpiqet të zërë një pozicion në një prej garave më të mëdha teknologjike të dekadës.
Dhe kjo garë tashmë nuk është vetëm për të krijuar chatbot-in më të mirë.
Është garë për çipa, qendra të dhënash, superkompjuterë, modele gjuhësore dhe kontroll mbi të dhënat.
Pikërisht këtu hyn “Colosseum”.
Domyn pretendon se infrastruktura e saj do të mundësojë trajnimin e modeleve me triliona parametra dhe do t’u japë kompanive mundësinë të përdorin Inteligjencën Artificiale me një shkallë më të madhe kontrolli mbi të dhënat dhe sistemet e tyre.
Në këtë mënyrë, historia e një shqiptari që u largua drejt Italisë në moshë të re është lidhur tashmë me një prej projekteve më ambicioze teknologjike të Evropës.
Nga emigracioni te Silicon Valley, nga Apple te sipërmarrja dhe më pas te një kompani me financim prej 1.1 miliardë dollarësh.
Sot Uljan Sharka është në qendër të përpjekjes së Evropës për të ndërtuar kapacitetet e veta në Inteligjencën Artificiale.
Dhe ndërsa SHBA-ja dhe Kina vazhdojnë të dominojnë garën globale, Evropa po përpiqet të ndërtojë alternativën e saj.
Një pjesë e kësaj përpjekjeje po zhvillohet në Itali, nën drejtimin e një sipërmarrësi me origjinë shqiptare.
